ΤΕΧΝΗ, ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ

Οι εικαστικοί και τα έργα τους.

Γλυπτά, εγκαταστάσεις, φωτογραφίες και κινούμενες εικόνες φέρνουν τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία σε διάλογο με την αρχιτεκτονική.

Άγγελος Αντωνόπουλος

Συνάφειες

Το αρχιτεκτονικό κέλυφος γίνεται φορέας προσωπικής αφήγησης και συλλογικής ιστορίας. Κατασκευές και εγκαταστάσεις εξετάζουν τη φθορά, την κατάρρευση, την ετερότητα και τη συνύπαρξη.

Έργα μικτής τεχνικής

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

Άγγελος Αντωνόπουλος
Συνάφειες
Ο Άγγελος Αντωνόπουλος είναι εικαστικός καλλιτέχνης που, κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, χρησιμοποιεί το αρχιτεκτονικό κέλυφος ως κύριο εκφραστικό και εννοιολογικό όχημα της καλλιτεχνικής του αφήγησης. Οι αρχικές αναφορές στον προσωπικό του κόσμο, διαμεσολαβημένες από αρχιτεκτονικές μορφές, παραχώρησαν σταδιακά τη θέση τους σε τρισδιάστατες κατασκευές και σύνθετες εγκαταστάσεις, στις οποίες κυριάρχησαν μορφολογικές και υφολογικές αναφορές στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική. Οι διαβαθμίσεις του μαύρου και η χρήση του γραφίτη συνέβαλαν, κατά την περίοδο εκείνη, στη διαμόρφωση έργων σκοτεινής τονικότητας, όπου δεσπόζουν η αποδόμηση, η φθορά και η κατάρρευση. Κατά την περίοδο της μεγάλης «κρίσης», το αρχιτεκτονικό κέλυφος αποκτά πλέον αναγνωρίσιμη ταυτότητα και το έργο του συνδέεται άμεσα με γεγονότα και συνθήκες που επηρέασαν τον τόπο και την ευρύτερη γεωπολιτική πραγματικότητα. Μέσα σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, ανατροπών και μετασχηματισμών δημιουργούνται έργα όπως «Η άλλη όψη», με την υπό κλίμακα παρουσία του Ελληνικού Κοινοβουλίου, το «Περί τυφλότητας», με το Ράιχσταγκ ως κεντρικό αρχιτεκτόνημα της εγκατάστασης, ο «Λευκός Οίκος», το «Κρεμλίνο», καθώς και έργα όπως το «Στον ίδιο τόπο», που πραγματεύονται τη σχέση της ετερότητας με τη συνύπαρξη.
Έργα μικτής τεχνικής

Άγγελος Αντωνόπουλος · Συνάφειες
Photos by Julie Georgantidou.
Άγγελος Αντωνόπουλος · Συνάφειες
Photos by Julie Georgantidou.

Κωστής Βελώνης

Assembly of a Tenement (polykatoikia)

Η συναρμολόγηση ενός γλυπτού συναντά τη συνάθροιση των κατοίκων μιας πολυκατοικίας. Το έργο από τσιμέντο και ξύλο διερευνά τη σχέση ανάμεσα στο ιδιωτικό διαμέρισμα και τον κοινό χώρο.

Τσιμέντο, ξύλο · 184,2 × 132,1 × 204,5 cm

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

Κωστής Βελώνης
Assembly of a Tenement (polykatoikia)
Η λέξη assembly αφορά τη μετάβαση από την κατασκευή ενός αντικειμένου στη συγκρότηση μιας κοινωνικής σχέσης. Αυτή η διπλή σημασία αποτελεί την αφετηρία του έργου. Πρόκειται για ένα γλυπτό που συνδέει τη διαδικασία της συναρμολόγησης με εκείνη της συνάθροισης, έχοντας ως σημείο αναφοράς την ελληνική πολυκατοικία.
Η αρχιτεκτονική της πολυκατοικίας αφηγείται μια διαρκή διαπραγμάτευση ανάμεσα στο ιδιωτικό και το κοινό, ανάμεσα στην αυτονομία του διαμερίσματος και στην αναπόφευκτη έκθεση στον άλλο υποκείμενο. H γλυπτική εγκατάσταση επιχειρεί να οργανώσει αυτή τη σχέση μέσα από τη μορφή μιας συνέλευσης των ενοίκων ενώ η εγκατάσταση προτείνεται να τοποθετηθεί σε εισόδους πολυκατοικιών, φωταγωγούς ή ακάλυπτους χώρους.
Η κατασκευή αυτής της συνάθροισης αποτελείται από τσιμέντο και ξύλο. Το τσιμέντο διατηρεί τα αποτυπώματα του ξυλότυπου, όπως συμβαίνει στην οικοδομή, αφήνοντας τη διαδικασία της κατασκευής ορατή στο τελικό αντικείμενο.
Το διακύβευμα του έργου βρίσκεται στην υπόθεση ότι ακόμη και οι πιο συνηθισμένες αρχιτεκτονικές μορφές μπορούν να ερμηνευθούν εκ νέου, όχι πλέον ως δεδομένες υποδομές της καθημερινότητας αλλά ως μορφές που ενεργοποιούν νέες σχέσεις ανάμεσα στους κατοίκους και στον κοινό χώρο. Η κοινωνική και αρχιτεκτονική κατασκευή αυτής της γλυπτικής συνάθροισης, σε συνάρτηση με την τοποθέτησή της στην πολυκατοικία, παραμένει διαρκώς υπό διαπραγμάτευση.
Concrete, wood. 184.2 x 132.1 x 204.5 cm
installation view from “Landlord Colors: On Art, Economy, and Materiality”, Cranbrook Art Museum, επιμ. Laura Mott, Michigan, ΗΠΑ, 2019 

Κωστής Βελώνης · Assembly of a Tenement (polykatoikia)
Photos by Julie Georgantidou.
Κωστής Βελώνης · Assembly of a Tenement (polykatoikia)
Photos by Julie Georgantidou.

Νίκος Καμπιανάκης

Εκεί που η Κρητική γη συναντά τους ουρανούς

Στα ψηλά βουνά της Κρήτης, ο άνεμος, το χιόνι και η βροχή χαράζουν πέτρες και δέντρα. Οι μορφές του τοπίου αποκαλύπτονται ως πεδίο διαρκούς καταστροφής και αναδημιουργίας.

Φωτογραφικό έργο · Λευκά Όρη, Ανώπολη Σφακίων

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

Νίκος Καμπιανάκης
Εκεί που η Κρητική γη συναντά τους ουρανούς.
Εδώ, στα ψηλά και απόκρημνα βουνά της Κρήτης, τα στοιχειά / τα πνεύματα της φύσης καταστρέφουν και ανοικοδομούν…
Ο άνεμος, το χιόνι και η βροχή χαράζουν τις πέτρες και τα δέντρα, δημιουργώντας μορφές.
Τα ξωτικά σηκώνουν τα χέρια τους προς τον ουρανό, τα πουλιά πρόκειται να πετάξουν, τα ξύλινα ποτάμια…
Ένα μοναδικό τοπίο διαμορφώνεται έτσι…
Ένα τοπίο υπέροχης ομορφιάς.
Η Κρητική γη συναντά τον ουρανό.
Φωτογραφία: η κραυγή
Λήψη: 27-12-2017
Τόπος: Λευκά Όρη (Ανώπολη Σφακίων)

Νίκος Καμπιανάκης · Εκεί που η Κρητική γη συναντά τους ουρανούς
Νίκος Καμπιανάκης · Εκεί που η Κρητική γη συναντά τους ουρανούς.
Νίκος Καμπιανάκης · Εκεί που η Κρητική γη συναντά τους ουρανούς
Νίκος Καμπιανάκης · Εκεί που η Κρητική γη συναντά τους ουρανούς.

Ζήσης Κοτιώνης

Το εκστατικό βουνό

Μια τριγωνική πολυμεσική εγκατάσταση, ανάμεσα σε βουνό, αντίσκηνο και ανοιχτό βιβλίο. Ηχητικά τεκμήρια και υλικά ίχνη από το Πήλιο συνθέτουν μια εμπειρία προσωρινής κατοίκησης και πολυαισθητηριακής ανάγνωσης του τοπίου.

Πολυμεσική εγκατάσταση · 5 × 5 × 3 μ. · Συνεργάτης: Αχιλλέας Αγραβάνης

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

Ζήσης Κοτιώνης
ΤΟ ΕΚΣΤΑΤΙΚΟ ΒΟΥΝΟ
Η αποικιοποίηση της υπαίθρου εξαπλώνεται με τον υπερτουρισμό, τις νέες ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές και την εξάντληση των φυσικών πόρων. Η νέα τάση αποικιοποίησης, και λόγω της κλιματικής κρίσης, ήδη περιλαμβάνει τους ορεινούς όγκους ως “κλιματικά καταφύγια”.
Αντιθέτως προς την σαρωτική αποικιοποίηση της υπαίθρου, η προσωρινή παραμονή στο βουνό, εκλαμβάνεται εδώ στον απόηχο των αρχαίων διονυσιακών τελετών, όπου τα υποκείμενα προσφεύγουν στις ορεινές επικράτειες για να ενσωματωθούν στην ριζική ετερότητά τους. Μαζί με τον αναστοχασμό των βακχικών πρακτικών και του έμφυλου ριζοσπαστισμού τους, δοκιμάζεται η σύγχρονη εμπειρία της επιστροφής στην αδιαμεσολάβητη υλικότητα του κόσμου εκεί έξω, όπου τα σώματα διαμελίζονται και αφομοιώνονται, σε μια λιμπιντική έκσταση, ως σπόλια στο άγριο έδαφος του βουνού.
“Το Εκστατικό Βουνό” είναι εικαστική εγκατάσταση, που αφηγείται τον εκστατικό διαμελισμό κατά την εφήμερη διαμονή στο όρος Πήλιο. Στον απόηχο της ανάβασης του Σεφέρη στο βουνό “Με τον Τρόπο του Γ. Σ.” και της “Συναισθηματικής Τοπογραφίας” του Πικιώνη, στήνεται μια τριγωνική εγκατάσταση, κάτι μεταξύ ορεινού όγκου, αντίσκηνου και αναποδογυρισμένου βιβλίου, όπου ηχητικά τεκμήρια και υλικά ίχνη του βουνού αφηγούνται την εμπειρία της εκστατικής διαμονής των επισκεπτών στο έδαφός του. Το “εκστατικό βουνό” μετατρέπεται σε ένα κείμενο προς ανάγνωση και το κείμενο μετατρέπει το βουνό σε κατασκηνωτικό κατάλυμα για την πολυ-αισθητηριακή κατοίκησή του από τους επισκέπτες του έργου στην έκθεση.
Εικαστική πολυμεσική εγκατάσταση
Διαστάσεις: 5Χ5Χ3 μ.
Συνεργάτης: Αχιλλέας Αγραβάνης

Ζήσης Κοτιώνης · Το εκστατικό βουνό
Photos by Houlaki Studio x Design Ambassador.
Ζήσης Κοτιώνης · Το εκστατικό βουνό
Photos by Julie Georgantidou.

Μανούσος Μανουσάκης

Fragments of Deconstruction

Δεκαοκτώ σχέδια με μελάνι αποκτούν βάθος και κίνηση μέσω ψηφιακών μέσων. Στην έκθεση παρουσιάζεται το βίντεο που εστιάζει στο αστικό τοπίο, όπου η αρχιτεκτονική συγχωνεύεται με σάρκα και φυτική ύλη.

Βίντεο · 3′56″

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

Μανούσος Μανουσάκης
Fragments of Deconstruction
Το έργο “Fragments of Deconstruction” αποτελείται από μια σειρά δεκαοκτώ σχεδίων με μελάνι σε χαρτί. Μέσω της χρήσης ψηφιακών μέσων αποκτούν βάθος και κίνηση, θολώνοντας τα όρια μεταξύ της υλικής και ψηφιακής τους υπόστασης. Παράλληλα, τα αυτόνομα σχέδια εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σύνολο.
Στο πλαίσιο αυτό, το αστικό τοπίο αλλοιώνεται καθώς η αρχιτεκτονική συγχωνεύεται με σάρκα και φυτική ύλη, μετατρέποντας την πόλη σε έναν ενιαίο ζωντανό οργανισμό. Έντομα φωλιάζουν στα κτήρια, σηματοδοτώντας τη μετάβαση σε έναν μετα-ανθρωποκεντρικό κόσμο.
Το έργο βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζεται η ενότητα του βίντεο που εστιάζει στο αστικό τοπίο.
Βίντεο 3’56’’

Μανούσος Μανουσάκης · Fragments of Deconstruction
Μανούσος Μανουσάκης · Fragments of Deconstruction.

Μιχάλης Μανουσάκης

Στα σπίτια των Ελλήνων της Μικράς Ασίας

Αντικείμενα της καθημερινής ζωής, ανθοστήλες και χαλιά γίνονται ίχνη μιας κατοίκησης που επιβιώνει στη μνήμη. Το έργο προσεγγίζει το σπίτι μέσα από την εμπειρία της απώλειας και του ξεριζωμού.

Έργο μικτής τεχνικής

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

Μιχάλης Μανουσάκης
ΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ
Ο ήχος των βημάτων τους, πάνω στα χαλιά, άλλοτε ανάλαφρος και άλλοτε θορυβώδης, καθόριζε τα όρια των σπιτιών τους.
Σήμερα εμείς, σαν ιχνηλάτες, ανακαλύπτοντας εναπομείναντα σπαράγματα του χρόνου τους και μελετώντας τα, διαισθανόμαστε αυτά που ζούσανε, τα όνειρα που τους ταξίδευαν και τις αγωνίες τους για τα μελλούμενα.
Οι ανθοστήλες, έννοιες πλέον, αντικείμενα ιερά της καλημέρας τους, μύρωναν καθημερινά τ’ αεράκι των δωματίων με λουλούδια στα βάζα, για τις μεγάλες στιγμές τους, στις κρεβατοκάμαρες, στις χοροεσπερίδες στα σαλόνια και στις κουζίνες, ανάκατες με τα μπαχάρια.
Μετά όμως, στο πικρό φευγιό τους, ο ήλιος έχασε τον προσανατολισμό του και η πορεία του για λίγο άλλαξε τη γεωγραφία των ελπίδων τους. Και τα σπίτια τους αν και μετέωρα στα δειλινά του κόσμου, πυξίδα ονείρων, παρέμειναν φωτεινά, διατηρώντας αβίαστα το γαλάζιο τ’ ουρανού τους στη μνήμη.
Έργο μικτής τεχνικής

Μιχάλης Μανουσάκης · Στα σπίτια των Ελλήνων της Μικράς Ασίας
Photos by Julie Georgantidou.
Μιχάλης Μανουσάκης · Στα σπίτια των Ελλήνων της Μικράς Ασίας
Photos by Julie Georgantidou.

Βάνα Ξένου

ΕΛΕΥΣΙΣ II

Η εγκατάσταση συνδέει τον μυθολογικό χώρο, τη γη και την αρχιτεκτονική. Είκοσι έξι ορειχάλκινα γλυπτά, τοποθετημένα σε μεταλλικά τραπέζια, αναζητούν τον κοινό τόπο ανάμεσα στις εικαστικές τέχνες και την αρχιτεκτονική.

Γλυπτική εγκατάσταση, 2007–2008 · 26 ορειχάλκινα γλυπτά · 1260 × 120 × 60 cm

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

ΒΑΝΑ ΞΕΝΟΥ
COSA MENTALE
Έχει ενδιαφέρον η παρατήρηση του Paul Klee ότι σκοπός της τέχνης δεν είναι να αποδώσει απλώς το ορατό, αλλά να το καταστήσει ορατό. Με το ρήμα καθιστώ φανερώνεται μια ενεργητική δύναμη που δεν αφήνει τον θεατή αμέτοχο, έχει έναν οδηγητικό χαρακτήρα, καταδεικτικό, σχεδόν αποκαλυπτικό.
Το ερώτημα του πώς φτάνουμε να ανακαλύψουμε τα πλαστικά στοιχεία στις οπτικές τέχνες, μέσα από τα συστήματα και τους μηχανισμούς αναπαράστασης οδηγεί στον κοινό τόπο μεταξύ Αρχιτεκτονικής και Εικαστικών τεχνών και συνιστά το κομβικό σημείο της συνύπαρξης των δύο τεχνών.
Η έννοια του χώρου εκφράστηκε από τον Αlberti στα κείμενά του Della Architettura et Della Pittura προηγηθέντων των εγχειριδίων του Ευκλείδη, του Βιτρούβιου, του Λουκρήτιου τα οποία προέκυψαν από τις διεργασίες των φιλοσόφων της αρχαιότητας.
Ο Alberti, δημιουργός της πραγματείας Della Pittura, στην ουσία, με τη χρήση της construction legittime (δέουσας κατασκευής), δεν εννοούσε έναν απλό μηχανισμό παραγωγής χώρου. Εδώ αντιλαμβάνεται κανείς ότι η χρήση ενός μηχανισμού προϋποθέτει πάντα και ένα είδος γνώσης ή ενόρασης για να αναφανεί η αποτελεσματικότητά του. Με την αναφορά στην _Cosa Mentale_, ο Alberti εισήγαγε τη σημασία της σκέψης ίσως και τη Διερώτηση.... (ο άνθρωπος αυτός της θεωρίας και της πράξης) εξέφραζε αυτό που μετά από αιώνες θα διατυπωθεί στη φιλοσοφία, ως κτίζειν - κατοικείν - σκέπτεσθαι.
Για να επιστρέψουμε στον κοινό τόπο μεταξύ αρχιτεκτονικής και εικαστικών τεχνών αναφερόμαστε στον Μυθολογικό Χώρο. Για τον Πλάτωνα ο μύθος είναι ένας λειτουργικός αναβαθμός που ενώνει δύο κόσμους: τον νοητό και τον αισθητό μέσω του συμβόλου. Αν ο χρόνος ορίζεται από τις εναλλαγές του περάσματος από την ημέρα στην νύχτα, την ανατολή στην δύση, οδηγεί στο λατινικό tempus (χρόνος), αντιστοίχως τα μονοπάτια που ορίζουν τον βηματισμό του ανθρώπου οδηγούν στο λατινικό templum που σημαίνει χώρο και οι δύο έννοιες ενωμένες tempus και templum μας δίνουν την έννοια της contemplation (ρεμβατικός στοχασμός, ενατένιση, θαυμασμός, απορείν). Temple είναι ο ναός, ο κατ’εξοχήν ιερός χώρος.
Αυτές οι πρωταρχικές εικόνες ορίζουν την καταγωγή της ανθρώπινης συμβίωσης με τη γη και αντιστοίχως την πρώτη έννοια της Αρχιτεκτονικής. Το πρώτο ιερό είπε ο Πλωτίνος είναι η Γη.
Η ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΛΕΥΣΙΣ -ΑΦΙΞΙΣ
ΦΕΡΕΙ ΣΕ ΤΡΑΠΕΖΑ
ΤΙΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΩΝ ΘΕΑΙΝΩΝ
ΤΗΣ ΓΗΣ
Οι σύγχρονοι καλλιτέχνες δεν συμπαθούν τον όρο φύση, προτιμούν τον όρο γη, γι’ αυτό οι τάσεις της τέχνης του 20ου αιώνα απελευθέρωσαν τον εικαστικό λόγο από την τυραννία της εικόνας, οδηγώντας τον στην αμεσότητα του χωρικού συμβάντος. Είτε πρόκειται για τον µη εντασσόμενο σε κινήματα Brancusi και το έργο του «Colonne sans fin”, είτε για τους καλλιτέχνες της σύγχρονης τέχνης, της περιβαλλοντολογικής ή της εννοιολογικής τέχνης (Smithsοn, Long, Christo), γι’ αυτούς τους καλλιτέχνες ο χώρος δεν είναι απλώς δοχείο που δέχεται το έργο, αλλά αποτελεί την πλαστική ύλη με την οποία επιτυγχάνεται μια ανοιχτή σχέση του τοπίου με το ζωντανό σώμα και τη γλώσσα.
EΛEYΣIΣ II (2007-2008) ΓΛYΠTIKH EΓKATAΣTAΣH
26 OPEIXAΛKINA ΓΛYΠTA (ΦEPONTAI ΣE TPAΠEZIA)
AΠO EΠEΞEPΓAΣMENH MAYPH ΛAMAPINA
1260 X 120 X 60 cm

Βάνα Ξένου · ΕΛΕΥΣΙΣ II
Photos by Julie Georgantidou.
Βάνα Ξένου · ΕΛΕΥΣΙΣ II
Photos by Julie Georgantidou.
Βάνα Ξένου · ΕΛΕΥΣΙΣ II
Photos by Julie Georgantidou.

Μάριος Σπηλιόπουλος

Η κατασκευή ενός έθνους

Ένα μικρό σπίτι, ένα δυσανάλογα μεγάλο κοντάρι σημαίας και απλά υλικά θέτουν το ερώτημα πώς συγκροτούνται η πατρίδα, η συλλογική μνήμη και η αίσθηση του ανήκειν.

Έργα μικτής τεχνικής

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

Μάριος Σπηλιόπουλος
Η κατασκευή ενός έθνους
Η κοινότητα επινοεί τον εαυτό της πριν ακόμη τον κατοικήσει. Μαζεύει μνήμες, ιστορίες, φόβους, ήρωες, σύμβολα και μικρές καθημερινές βεβαιότητες και, με αυτά, κατασκευάζει κάτι που μοιάζει ακλόνητο: την πατρίδα. Η ιδέα του έθνους έχει την ικανότητα να κάνει το μικρό να φαίνεται μεγάλο, το εύθραυστο μνημειακό, το ταπεινό σχεδόν ένδοξο.
Στο έργο του Μάριου Σπηλιόπουλου, ένα φτωχικό σπιτάκι (ένα καλύβι) σηκώνει ένα κοντάρι σημαίας (από κλαδί) δυσανάλογα μεγάλο για το μέγεθός του, ενώ λίγα τούβλα, μια πέτρα και ένα δέντρο αναλαμβάνουν το φορτίο μιας ολόκληρης επικράτειας. Αρκεί ένα σύμβολο για να αποκτήσει κύρος το ασήμαντο.
Από αυτό το ασήμαντο αναβλύζει παρηγοριά, συνοχή, συλλογική μνήμη, αλλά και μια λεπτή ειρωνεία που απαιτεί επαγρύπνηση. Το κοντάρι μπορεί εύκολα να γίνει ψηλότερο από το σπίτι που το βαστά, όπως εξίσου εύκολα η αγάπη για έναν τόπο μπορεί να θρέψει τέρατα και η ανάγκη του ανήκειν να γεννήσει μίσος για τον άλλο.
Εντέλει, η κατασκευή παραμένει μικρή ενώ η ιδέα επιμένει να παριστάνει τη μεγάλη.
Έργα μικτής τεχνικής

Μάριος Σπηλιόπουλος · Η κατασκευή ενός έθνους
Photos by Julie Georgantidou.
Μάριος Σπηλιόπουλος · Η κατασκευή ενός έθνους
Photos by Julie Georgantidou.

Μαρία Σχινά

Πλέξεις

Τεντωμένα νήματα, πυκνότητες και διαδοχικά επίπεδα μετατρέπουν την ύφανση σε χωρική εμπειρία. Οι συνθέσεις αλλάζουν ανάλογα με τη θέση και το βλέμμα του θεατή.

Ξύλο, καρφιά, νήμα, πλεξιγκλάς

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

Μαρία Σχινά
Πλέξεις
Η συγκεκριμένη ενότητα δουλειάς αποτελεί μια σπουδή πάνω στη γεωμετρία, την ύφανση και τον χώρο. Η αφετηρία βρίσκεται στην αποδόμηση της παραδοσιακής ύφανσης: το υφάδι καταργείται και το στημόνι απομονώνεται, τεντωμένο με ακρίβεια πάνω σε καρφιά. Μέσα από το πάχος, την πυκνότητα των παράλληλων αυτών νημάτων και της αυστηρής χρωματικής παλέτας, αναδύεται ένα «αόρατο» ύφασμα δημιουργώντας οπτικές ψευδαισθήσεις και κινητικούς ρυθμούς που συνομιλούν με την Op-Art της δεκαετίας του 1960.
Επεκτείνοντας αυτή την αναζήτηση, σε ορισμένα έργα εισάγω νήματα υπό τάση που τοποθετούνται κάθετα στο αρχικό στημόνι. Αντί όμως να μεσολαβεί η κλασική πλέξη του αργαλειού, τα νήματα αυτά αναπτύσσονται αυτόνομα στον χώρο, δημιουργώντας νέα, διαδοχικά επίπεδα και ύψη. Με αυτή την αρχιτεκτονική προσέγγιση, το επιτοίχιο έργο και αποκτά μια τρισδιάστατη οντότητα ενώ η εισαγωγή του χρυσού νήματος έρχεται να ανατρέψει τη σταθερή χρωματική γεωμετρία, προσφέροντας λάμψη και βάθος. Το αποτέλεσμα είναι μια δυναμική, τρισδιάστατη σύνθεση, η οποία μεταμορφώνεται διαρκώς: η μορφή της αναδιατάσσεται ανάλογα με τη μετακίνηση του θεατή στον χώρο και την εστίαση του βλέμματός του στα διαφορετικά επίπεδα των νημάτων, καθιστώντας τον ενεργό συμμέτοχο στην οπτική εμπειρία του έργου.
Έργα μικτής τεχνικής: Ξύλο, καρφιά, νήμα, πλεξιγκλάς

Μαρία Σχινά · Πλέξεις
Photos by Julie Georgantidou.
Μαρία Σχινά · Πλέξεις
Photos by Julie Georgantidou.

Παναγιώτης Τανιμανίδης

Αρχιτεκτονική του έθνους, στα παραγάδια του πένθους

Μια ενότητα έργων μικτής τεχνικής γύρω από τον φόβο, την απώλεια και τη μνήμη. Οι τίτλοι και το ποιητικό συνοδευτικό κείμενο του καλλιτέχνη συνδέουν προσωπικές εικόνες με τη βία και την εμπειρία του πένθους.

Έργα μικτής τεχνικής

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

Παναγιώτης Τανιμανίδης
….αρχιτεκτονική του έθνους
στα παραγάδια του πένθους…
Ηχογραφώντας την φωνούλα του Όρους σε ένα παγούρι αγιασμού, έχτισα ανεμόσκαλες στο σύνορο του ουρανού με τα σήμαντρα του…
Κι ύστερα, αφουγκράζοντας τους περιστεριώνες του καλοκαιριού, διανυχτέρευσα στον ομφαλό μιας μέρας αρχαίου πολέμου πάνω στα φύλλα αιωνόβιας ελιάς που θέλαν να γίνουν σφαίρες…
Τώρα που η σκέψη σαν άβουλο πειραματόζωο περνάει τον φόβο στο όνειρο και στο αίμα των παιδιών, τώρα που ο φόβος έγινε το αόρατο κελί του απολιθώματος της ζωής, και τρύπωσε στα μαξιλάρια των παιδιών σαν άγνωστη λέξη, και εσύ βλέπεις τα drones θανάτου για πουλιά, νίψε σ’ αυτή την πνιγμένη θαλασσογραφία του φόβου τα χέρια σου, κολύμπα να βγεις από τα ξυράφια του βυθού της αρχιτεκτονικής του πένθους… πλήρωσα εύρετρα, πλήρωσα φέρετρα, πλήρωσα θέρετρα, για μία σέλφι έρωτα….
Έργα μικτής τεχνικής
Τίτλοι έργων:
Blood Cola – drone seascape of fear
Διαστάσεις 300 X 300 X 300cm (2025)
Σήμαντρα θητείας, γλώσσες μαθητείας
400 X 250 X 80cm (2017 – 2024)
Άφησα την ασπίδα κάτω για να πληγωθώ
το ένστικτο κατάπιε την πειθώ
δεν προσευχήθηκα για να προσευχηθώ…
να’ ταν οι σφαίρες φύλλα αιωνόβιας ελιάς
παλιάς κατάρας του βλέμματος του χρόνου
κι ένα κράνος εγγόνι ματωμένης πινελιάς
φόβος – φθόνος – φόνος – φόρος, σε κύκλο τετραγώνου…
350 X 155 X 85 cm (2015)

Παναγιώτης Τανιμανίδης · Αρχιτεκτονική του έθνους, στα παραγάδια του πένθους
Photos by Julie Georgantidou.
Παναγιώτης Τανιμανίδης · Αρχιτεκτονική του έθνους, στα παραγάδια του πένθους
Photos by Julie Georgantidou.

Τζίμης Χύτας

Χρονοκίονες

Επτά διάφανες στήλες περιέχουν στάχτη από επτά περιοχές της Ελλάδας που επλήγησαν από πυρκαγιές. Η εγκατάσταση προσεγγίζει την απουσία, τον χρόνο και την οικολογική καταστροφή μέσα από τα υλικά ίχνη της φωτιάς.

7 στήλες Plexiglas · ύψος 203 cm, διάμετρος 8 cm · βάση 200 × 200 × 15 cm

Διαβάστε το συνοδευτικό κείμενο

Τζίμης Χύτας
Χρονοκίονες
Dennis: You mean, weigh smoke?
Paul: Exactly. Weigh smoke.
Tommy: You can't do that. It's like weighing air.
Paul: I admit it's strange. Almost like weighing someone's soul.
Στην αρχή της ταινίας Smoke (1995) του Wayne Wang, σε σενάριο του Paul Auster, τίθεται ένα παράδοξο ερώτημα: πώς μπορεί κανείς να μετρήσει το βάρος του καπνού; Η απάντηση που δίνεται είναι η εξής: Ζυγίζεις πρώτα το πούρο, το καπνίζεις, συγκεντρώνεις τη στάχτη και το υπόλειμμα, και ύστερα μετράς τη διαφορά. Ο καπνός αποκτά έτσι βάρος μέσα από την απουσία του, αφού προσπαθείς να μετρήσεις κάτι που υπάρχει ακριβώς τη στιγμή που εξαφανίζεται.
Υποτίθεται ότι τώρα ξέρουμε πώς να μετράμε το βάρος της ψυχής
Η εγκατάσταση Χρονοκίονες συγκροτείται από επτά κατακόρυφες στήλες plexiglas, στο εσωτερικό των οποίων εγκιβωτίζεται στάχτη συλλεγμένη από επτά περιοχές του ελλαδικού χώρου που επλήγησαν από πυρκαγιές των τελευταίων ετών. Η αυστηρή γεωμετρία των διάφανων κυλίνδρων και η άμορφη υλικότητα της στάχτης οργανώνουν μια ισχυρή σχέση ανάμεσα στη δομή και το κατάλοιπο, στην τάξη και την εντροπία, στη διάρκεια και τη φθορά. Επτά στήλες, που παραπέμπουν υπαινικτικά στην αποκαλυπτική συμβολική της Έβδομης Σφραγίδας (1957) του Ingmar Bergman: επτά στήλες, όπως οι επτά σφραγίδες ενός μη αναστρέψιμου τέλους.
Η παρουσία της απουσίας
Η στάχτη λειτουργεί ως υλικό ίχνος μιας προηγούμενης ύπαρξης και ταυτόχρονα ως φορέας συλλογικής μνήμης. Εγκλωβισμένη στο διαφανές βιομηχανικό βάζο, αποκτά χαρακτήρα αρχείου, λειψανοθήκης και μνημειακής καταγραφής. Κάθε στήλη μετατρέπεται έτσι σε δοχείο μιας συντελεσμένης καταστροφής, παραπέμποντας σε κλεψύδρες των οποίων η ροή έχει ακινητοποιηθεί. Ο χρόνος εμφανίζεται ως συσσωρευμένο ίζημα, ως το αποτύπωμα μιας τραγωδίας που έχει ήδη εγγραφεί στην ιστορία. Η επανάληψη των επτά στοιχείων σε ρυθμική τάξη παραπέμπει σε μορφή αρχέγονου μνημείου για τη βία της φωτιάς, την απώλεια ψυχών, την οικολογική καταστροφή και την εύθραυστη σχέση ανθρώπου και φύσης.
Έργο μικτής τεχνικής
7 στήλες Plexiglas, ύψους 203 cm και διαμέτρου 8 cm, σε βάση 200 × 200 × 15 cm.

Τζίμης Χύτας · Χρονοκίονες
Photos by Julie Georgantidou.
Τζίμης Χύτας · Χρονοκίονες
Photos by Julie Georgantidou.

ΟΡΓΑΝΩΣΤΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΑΣ

Πληροφορίες, ομαδικές επισκέψεις
και επισκέψεις σχολείων.

Επικοινωνήστε με το CityLab για πληροφορίες και για να οργανώσετε την επίσκεψη της ομάδας ή του σχολείου σας.